Yangın Algılama ve Söndürme Sistemleri


 
A-     YANGIN ALGILAMA ve İHBAR SİSTEMLERİ
 
Yangın algılama ve ihbar sistemleri, bir yangın esnasında ortaya çıkan duman, ısı, alev gibi etkenleri algılayarak bünyesinde bulunan kablolar vasıtası ile yangın paneline aktarırı. Yangın paneli dedektörlerden  gelen sinyali işleyerek ışıklı ve sesli uyarıya dönüştürerek alarm verir. Bu paneller 24 saat gözetim altında bulunan güvenlik kulubeleri veya izleme merkezlerine konulur. Böylece gelebilecek en ufak uyarı anında kontrol edilip değerlendirilebilir.
Sistemler yapılarına göre 2 çeşide ayrılırlar;
 
 
1- KONVANSİYONEL SİSTEMLER
 
Konvansiyonel algılama ve ihbar sistemleri genelde alanca büyük ve kontrolü kolay olan imalat atölyeleri, depolama alanları, hangarlar, fuar alanları gibi kısımlarda tercih edilir. Bu alanlar belirli sayıda bölgelere ayrılır. Bu bölgeler “Zone “ olarak adlandırılırla. Yangının algılanması bölge bazında gerçekleşir. Yani sinyal daha önceden ayrılan bölgelere ait olan dedektörlerden biri aracılığı ile algılansa bile tüm bölge sinyal olarak işlenir. Paneldeki sinyal ,algılayan dedektörün bulunduğu bölge olarak görülür.
   
 
 
 
 
 
2- ANALOG ADRESLİ SİSTEMLER
 
Analog adresli algılama ve ihbar sistemleri genelde bir birinde ayrılmış küçük alanlardan oluşan otel, yurt,pansiyon, bir fabrikanın yönetim kısmı gibi bölümlerin kontrolünü sağlamak için tercih edilir. Bu küçük alanlara yerleştirilen dedektörler, elektronik aygıtlarla numaralandırılır veya isimlendirilir. Daha sonra aynı numara ve isimle panele tanıtılırlar. Böylece  yangın sırasında ortaya çıkan duman, ısı gibi etkenler algılandığında panel üzerinde bu kısım açık bir şekilde görülür. Bu tür sistemlerde yangının meydana geldiği bölge direk olarak tespit edilebildiğinden müdahale süresi oldukça kısa sürede gerçekleşir.

 

 

 

 

 
 
 
B-     OTOMATİK SÖNDÜRME SİSTEMLERİ
 

1- SULU TİP SPRİNKLER SÖNDÜRME SİSTEMİ

 

Sulu tip sprinkler söndürme sistemleri, bünyesinde kimyasal yanabilir, patlayabilir malzeme içermeyen katı halde bulunan maddelerin bulunduğu kapalı alanların korunması amacıyla tesis edilir. Sistemin bünyesinde, hidrolik hesaplarla belirlenmiş yeteri miktarda su içeren depo, bu suyu sisteme taşıyacak olan pompa grubu, sistemin çalışmasında ve kontrolünde etkili olan ıslak alarm vana istasyonu , izleme anahtarlı kelebek vana, flow switch, korunacak alan üzerinde bulunan boru hattı ve sprinkler mevcuttur.

 

 

 1- Alarm Gongu , 2- Flow Switch , 3- Geciktirme Hücresi (Presostat) , 4- Boşaltma Vanası , 5- Islak Alarm Vana Gövdesi

 6- İzleme Anahtarlı Kelebek Vana , 7- Sprinkler , 8- Test ve Drenaj Vanası

 

Bu tip sprinkler sistemi ile geniş alanlar korunabilir. Korunacak olan alan çok büyük ise (Ör: 10.000m2) bu alan parçalanarak bölümlere ayrılı. Bu bölümlere “Zone” adı verilir. Her bir Zone ana dağıtım hattı üzerinden branşman alınarak beslenir. Bu besleme hatlarının başına Zonun kontrolünü sağlamak amacıyla İzleme anahtarlı kelebek vana ve flow switch, hattın sonuna ise test yapabilmek ve hattı boşaltabilmek için test ve drenaj anası konulur.

Sistemin çalışma prensibi şöyledir; herhangi bir bölgede yangınla ortaya çıkan ısıdan dolayı o bölgede bulunan sprinkler patlar. Patlamanın ardından hat içindeki su basıncı ani olarak azalır. Bu arada kısa bir süre içinde alarm vanası suyun geçişine izin verir ve sesli olarak uyarı oluşturur. Daha önce basınç ayarları yapılmış olan pompalar basıncı düşen hat üzerine depodan emdikleri suyu basmaya başlarlar. Bu işlem depodaki su bitene kadar veya  sisteme bir müdahale olana kadar devam eder.
Bu tür sistemlerin işlevselliklerini devam ettirebilmeleri için, yılda iki defa komple bakım yapılması ve sistemin test edilmesi gerekmektedir. Ayrıca sistemi besleyen pompalar haftalık olarak çalıştırılmalı ve performans ölçümleri yapılmalıdır. Aksi taktir de bir yangın anında sistemden yeterli verim alınamayabilir.Bu da yatırımın ciddi zarara uğramasına yol açabilir.
       
 
        2-  KURU TİP SPRİNKLER SİSTEMİ
 
Kuru tip sprinkler sistemi ile, suyun donma veya buharlaşma riski olan depolama alanları, hangarlar, sundurmalar gibi yapıların bünyesinde  bulunan katı maddeler korunur. Bu tür sistemlerin ıslak tip sistemlerden farkı , ana hat üzerinde bulunan alarm vana grubundan sonraki boru tesisatının içinde su yerine hava bulunmasıdır. Korunacak olan alanın sıcaklık şartlarından dolayı su donabilir yada buharlaşabilir bundan dolayı korunacak mahalde bulunan borularda basınçlı hava bulundurulur ve bu hava sürekli basınç altında tutulur.
 
 
 
 Bu tip sprinkler sistemine de sulu tipe yapıldığı gibi yılda 2 defa bakım yapılmalıdır ve pompa grubu haftalık olarak çalıştırılıp test edilmelidir.
 
 
1-      3- KÖPÜKLÜ SÖNDÜRME SİSTEMİ
 
Köpüklü söndürme sistemi, yapısı gereği yanıcı, kolay alevlenebilir sıvıların ve katıların depolandığı, imal edildiği veya yardımcı malzeme olarak kullanıldığı alanları koruma amacıyla uygulanır. Bu tür sistemler ana su besleme ünitesine (pompa gurubu ) ek olarak köpük tankı, köpük ,akçüatörlü vana grubu, köpük yapıcı,kesme vanaları  gibi ekipmanlardan oluşan bir köpük grubu da bulunur. Bu grup yangına istinaden  elektriksel veya mekanik olarak açılan akçüatörlü vananın su geçişine izin vermesi ve bununla birlikte su ve köpüğü karıştıran köpük karışım yapıcının köpük oluşturması mantığına dayanarak çalışır. Sistemde  kullanılan köpük takı atmosfere açık olabileceği gibi basınçlı bir kabın içinde sıkıştırılmış olabilir. En optimum çözüm korunacak mahal ve ürünün özelliklerine göre belirlenir. 
 
 
 
 
 Köpüklü söndürmede amaç , korunan alanın belirli süre içinde zemininin komple köpükle kaplanmasını sağlayacak biçimde tasarlanmasının yanında bazı durumlarda da tamamen hacmin de köpükle kaplanması gerekebilir.Diğer sistemler gibi bu sisteminde yılda 2 defa bakımının ve testlerinin yapılması gerekmektedir.
 
 
1-      4- GAZLI SÖNDÜRME SİSTEMİ
 
Gazlı söndürme sistemi , su veya köpükle söndürülmesi zaralı ve/veya tehlikeli olan bilgi işlem merkezleri, elektrik pano odaları , UPS odaları gibi sistemlerin bulunduğu kapalı alanların korunmasını sağlar. Kullanılan gazın cinsine göre sistem 2 çeşide ayrılır. 1- CO2’li söndürme sistemi , 2- FM200’lü söndürme sistemi. CO2 Gazlı söndürme sistemi elektrik ve pano odaları gibi görevli personelin sürekli  bulunmadığı , FM200 gazlı söndürme ise UPS odaları gibi sürekli görevli personelin bulunduğu kapalı alanların korunmasında tercih edilir.
 
 
 
 Bu tip söndürme sisteminde yangın algılaması , kapalı mekanda bulunan dedektöler sayesinde gerçekleşir. Dedektörden panele giden sinyalin ardından, selenoid vana açılır ve basınçlı tüplerin içinde bulunan gaz boru tesisatının içinden geçerek nozullardan odaya boşalır. Gazın odaya boşalması ile birlikte odada bulunan oksijen tahliye olur. Böylece oksijensiz kalan odada yangın söndürülmüş olur. Bu sistemin sağlıklı çalışabilmesi için odanın tamamen kapalı olması gerekir aksi taktirde basınçlı gaz yangın aetki etmeden tahliye olur.
 
 
1-      5 -DAVLUMBAZ SÖNDÜRME SİSTEMİ
 
Davlumbaz söndürme sistemi , otel,restorant, cafe gibi işletmelerin mutfaklarında bulunan ocakların davlumbaz bölümlerinde meydana gelebilecek yangınların önlenmesinde kullanılır. Davlumbazlarda zamanla biriken yağlar bir tabaka haline gelerek yangını meydana getirebilir. Bu sistemin bünyesinde gazlı söndürmede olduğu gibi yangını algılama devresi ve söndürme devresi bulunur. Yangın algılandığında tüpün içerisinde basınçlı halde bulunan köpük boru hattından geçerek nozullar da söndürülmesi gereken kısımlara iletilir.  
 

 

Bu tip söndürme sistemlerinde , nozullar direk söndürülmesi gereken bölümlere yönlendirildiğinde dolayı söndürme işlemi kısa sürede gerçekleşir.